Kinderopvang blijft groot probleem voor zelfstandigen

Zelfstandige ouders doen voor de opvang van hun kinderen hoofdzakelijk een beroep op grootouders en familie. Maar liefst 69% vindt bij hen een oplossing. De helft van de deelnemers doet daarvoor een beroep op zijn of haar partner. Voor 31% volstaat naschoolse opvang, terwijl slechts 22% zijn kinderen onderbrengt bij een kindercrèche.

Zelfstandigen ondervinden bij het zoeken naar goede kinderopvang meer problemen dan werkzoekenden. Vooral het feit dat opvang voor en na een bepaald uur niet mogelijk is, bezorgt hen kopzorgen. In veel gevallen komen openings- en sluitingsuren van een kindercrèche niet overeen met de eigen werkuren als zelfstandige. Veel zelfstandigen werken langer dan de gekende kantooruren. 27% van de zelfstandige ouders vinden geen opvangmogelijkheden in het weekend, op feestdagen of tijdens vakantieperiodes.

Ondanks het feit dat een hoop zelfstandigen de oplossing vinden bij familie, stelt 37% van de deelnemers toch problemen vast bij kinderopvang in de familiekring. Volgens 17% is kinderopvang te duur.

Moederschapsrust en dienstencheques

Iets minder dan de helft van de deelnemers is vertrouwd met de maatregelen rond moederschapsrust (wel 47%, niet 53%). Slechts 25% maakte ervan gebruik.
De periode van moederschapsrust bedraagt maximaal 8 weken (9 weken bij een meerling). Sinds 1 januari 2009 wordt deze periode onderverdeeld in een “verplichte periode” en een “facultatieve periode”. De zelfstandige moeder moet verplicht nog maar drie weken opnemen; één week voor en 2 weken na de bevalling. De overige vijf of zes weken kan zij naar keuze opnemen in periodes van 7 kalenderdagen en dit drie weken tot zeven dagen voor de bevalling en vanaf de derde week tot 23 weken na de bevalling.

Ook de dienstencheques voor jonge zelfstandige moeders blijken niet overal gekend te zijn. 57% kent de mogelijkheden, 43% heeft er niet over gehoord. Slechts 9% van de deelnemers heeft de cheques aangevraagd. Toch is 52% ervan overtuigd dat deze dienstencheques de combinatie werk en gezin voor zelfstandigen kan vergemakkelijken.
Sinds enkele jaren kunnen vrouwelijke zelfstandigen genieten van een bijkomende uitkering naast het kraamgeld (uitbetaald door het kinderbijslagfonds) en de moederschapsvergoeding (uitbetaald door het ziekenfonds). Ze hebben recht op 105 dienstencheques, die ook tijdens de moederschapsrust gebruikt kunnen worden. Als zelfstandige moeder kan men gratis dienstencheques aanvragen bij het sociaal verzekeringsfonds.

Vervangingspool en ouderschapsverlof

Een nieuw aankomend initiatief is de vervangingspool voor zelfstandigen, die vanaf 1 juli operationeel zou zijn. Een collega uit de sector zal een zelfstandige 30 werkdagen kunnen vervangen. Er komt een website en voorbeeldcontracten om dit systeem in goede banen te leiden. 56% gelooft niet in dit systeem. 24% vindt het een goede zaak, maar zal het niet gebruiken. 15% zou wel een beroep doen op het nieuwe systeem.

Tot slot vinden veel zelfstandige ouders (77%) dat zij net als loontrekkenden recht zouden moeten hebben op ouderschapsverlof. Ook echtgenoten of partners van zelfstandige moeders moeten volgens hen de mogelijkheid krijgen om voor een beperkte periode en met behoud van rechten, te worden vrijgesteld van sociale bijdragen indien zij ouderschapsverlof willen opnemen.

Analyse

"De enquête bewijst dat er de jongste jaren veel initiatieven genomen zijn voor zelfstandigen en zelfstandige moeders om de combinatie tussen werk en gezin te verbeteren", vindt LVZ-directeur Luc Soens. "Met haar Familieplan zit de liberale minister van Middenstand Sabine Laruelle dus op het goede spoor. Toch lijken deze maatregelen nog altijd niet voldoende. Andere zijn allicht onvoldoende bekend."


Voor meer informatie: Bert Goessens, stafmedewerker LVZ, 0499-14.85.57.